Współzależność między organizmami.

 Otaczający nas świat jest pełen cudów: bo czyż to nie cud, że z maleńkiego nasionka wyrasta piękny kwiat, z małego żołędzia wyrasta olbrzymi dąb, a z jajka wykluwa się ptaszek.
 Kod genetyczny zapisany w DNA informuje o wyglądzie, zachowaniu i predyspozycjach do zachowań.
Zwierzęta intuicyjnie wiedzą jak się zachować w razie zagrożenia, jak i gdzie budować domki, przebywają duże odległości w celach rozrodczych, niektóre zwierzęta tuż po przyjściu na świat skazane są na samotne życie w świecie pełnym niebezpieczeństw a mimo to wiedzą gdzie i w jakim kierunku się udać (malutkie żółwie po wykluciu, pędzą do wody).
Świat przyrody jest harmonijnie zaprojektowany.
 Istnieje tu wiele współzależności między dwoma gatunkami, które przynoszą obopólne korzyści.
Niektóre organizmy są ze sobą ściśle powiązane i nie potrafiły by żyć bez swojej wzajemnej pomocy.

Jednym z przykładów takiej współzależności są owady zapylające i rośliny.
 Rośliny owadopylne dostarczają owadom pyłku i nektaru bogatego w substancje odżywcze.
 W zamian owady zapylające : pszczoły, trzmiele, motyle zapylają te rośliny.  Pełne zapylenie powoduje wzrost plonu, polepsza jakość owoców i nasion, zwiększa ilość witamin i cukru  w owocach.

Rośliny i grzyby
 Grzyby nie potrafią same produkować pożywienia.
Niektóre infekują rośliny i pobierają z nich pożywienie.
Roślina pobiera więcej wody i składników odżywczych.
Strzępki grzyba dostają się do gleby, do której roślina nie ma dostępu,oplatają korzenie roślin i  wspomagają roślinę , dzięki czemu roślina szybciej rośnie i lepiej radzi sobie w niekorzystnych warunkach.

Symbioza porostów z grzybami,  porosty dają grzybom pokarm a w zamian za to grzyby dostarczają sole mineralne i wodę.
 Bakterie brodawkowe i rośliny motylkowe (np. groszek) - bakterie wiążą azot , groszek dostaje związki azotowe, a bakterie  w zamian od  rośliny  składniki odżywcze.
 Mszyce i mrówki.
 Mrówki jedzą słodki sok wydalany przez mszyce, które zyskują od mrówek ochronę przed drapieżnikami.

Duże gatunki ryb drapieżnych odwiedzają miejsca, gdzie żyją ryby czyściciele. Nie zjadają tych ryb, pozwalają im  żywić się pasożytami i resztkami pokarmu. w ten sposób czyszczą ich ciało  np.zęby, uszy.  Czyszczone ryby uwalniają się od dokuczliwych pasożytów z kolei ryby czyściciele zyskują pokarm.

Innym przykładem jest rak pustelnik i ukwiał.
Rak zapewnia transport  i dostęp do pokarmu a ukwiał broni swoimi parzydełkami raka przed drapieżnikami.
Ryba z rodziny babkowatych  żyję w zależności  z krewetką. Ryba  jest przewodnikiem  niewidomej krewetki i ułatwia jej zdobywanie pokarmu.
W razie niebezpieczeństwa ryba szturcha ogonem krewetkę, a ta przygotowuje dla siebie i ryby schronienie.

Barwy jesieni.

Jesień to cudowna i najbardziej kolorowa pora roku. Kolory żółci, złota i purpury, przeplatane brązem i  zielenią.  Pod nogami dywany szeleszczących liści. To czas odlotów ptaków i przygotowań zwierząt  do zimy.

 ......A czasami to mgła , deszcz i szaruga, ale i wtedy przyroda jest piękna

Ubarwienie odstraszające i ostrzegawcze.

W świecie zwierząt wytworzyły się różnorodne mechanizmy obronne.
Jednym z nich jest stosowanie jaskrawych lub kontrastowych barw odstraszających i ostrzegawczych.
 Ubarwienie ostrzegawcze powodują, że zwierzęta nie muszą obawiać się przeciwnika.
Ostrzegawcze kolory żółty i czerwony, czerwony i czarny mówią, że osobnik jest  trujący lub niesmaczny.
Ubarwienie ostrzegawcze posiadają biedronki, ćmy, motyle, pająki, rzekotki, węże i larwy motyli.

Poczwarki posiadają jadowite włoski, które zawierają  związki chemiczne powodują , że brzydko pachną i mają obrzydliwy smak.
Toksyny znajdujące się w organizmie larw pozostają u motyli.
Wzory na skrzydełkach motyli to element odstraszający.

Innym sposobem obrony jest żądlenie przez owady. Niestety to działanie obronne powoduje śmierć pszczoły.
Kolce u jeża, lub gruczoły wydzielające  cuchnącą ciecz u skunksa to również forma odstraszająca drapieżnika.
Stosowanie broni chemicznej  służy niektórym zwierzętom do obrony, innym do ataku.
Niektóre węże, ryby, pająki lub skorpiony potrafią  zabić swoim jadem  większe od siebie zwierzęta a nawet ludzi.
Ubarwienie ostrzegawcze występuje także w świecie roślin, chroni ono  rośliny przed roślinożercami: poprzez toksyny zawarte w  kolcach.

Południca admirał..

Taktyka obronna - mimetyzm.

Zwierzęta  poruszające się po powierzchni ziemi mają różne sposoby ukrycia się przed wrogiem.
Szybka ucieczka, kryjówki to niektóre ze sposobów obronnych.

Inną  taktyką obronną przed naturalnym wrogiem jest mimetyzm.
Mimetyzm to  upodobnianie się do innych zwierząt lub do środowiska. ,
 to sztuka kamuflażu w celu uniknięcia zagrożenia.
Jest to instynktowne ukrycie się przed wrogiem poprzez naśladowanie barwą ciała, kształtem, deseniem lub głosem do otoczenia.  Dzięki temu zwierzęta  potrafią  przemieszczać się niezauważalnie, zlewać się z roślinnością.
Niektóre owady w celu uniknięcia zagrożenia  upodabniają się do gałązek, udając martwe.

 Zjawisko mimetyzmu występuje najczęściej w świecie owadów, a także u węży, ryb, ptaków i in.
 Upodabnianie się do otoczenia to nie tylko ukrycie się przed wrogiem, czasami inne drapieżniki  ( zwłaszcza ryby) czatujące na potencjalne ofiary również stosują takie techniki kamuflażu.
.
Mimetyzm  występuje także wśród roślin.które upodabniają się do otoczenia barwą, kształtem lub deseniem.

Segregacja drogą do ograniczenia odpadów.

Pomyśl co wniesie do Twojego życia modniejszy, najnowocześniejszy sprzęt elektroniczny,
 skoro ten co masz trzy lata temu też był najnowocześniejszy?

 Rozwój ekonomiczny ludzkości powinien mieć charakter zrównoważony, musi zaspokajać potrzeby współcześnie żyjących ludzi ale również powinien zapewnić możliwość życia i rozwoju przyszłych pokoleń.
Nowoczesność to miłość do  wygodnictwa, zainteresowanie i chęć posiadania coraz to nowocześniejszego sprzętu, nowoczesnych samochodów.
 Żyjemy w  otoczeniu wielu przedmiotów, które z czasem ulegają zniszczeniu, są wypierane przez nowocześniejsze, lub są po prostu niepotrzebne. Po zakupach pozostają puste torby i opakowania, po pracach remontowych zużyte narzędzia i puszki po farbach.  Części samochodowe zużywają się.  .A wszystko to trafia na wysypisko. Nowe wynalazki wprowadza się masowo do codziennego użytku, stary sprzęt ląduje na śmietniku. Może można go wykorzystać ponownie, inaczej ?   Chodzi o to by każda rzecz stała się jak najpóźniej odpadem.
Każdy z nas produkuje mnóstwo śmieci. Codziennie miliony kubłów ze śmieciami trafia do śmietników, a ich zawartość wywożona jest na wysypiska, które przerażająco szybko rosną.
Do tego dochodzą tony odpadów przemysłowych.
Powstają tony śmieci, które poważnie zagrażają czystości naszej planety.


...czy wiesz, że plastikowa butelka rzucona w lesie rozłoży się w ziemi po 500 latach, puszka o napoju po 10, a  guma do żucia po 5 latach. Niepozorna kulka gumy do żucia jest przyczyną śmierci wielu ptaków i zwierząt, ponieważ zakleja ich  przewód pokarmowy.

.Jednym ze sposobów zmniejszających ilość śmieci jest segregacja. Oddzielnie wrzucamy do odpowiednich pojemników czy też worków papier, plastik,szkło i metale.
Ważna jest zmiana myślenia i codziennych nawyków .
 Zbędne rzeczy to  nie tylko śmieci.
Śmieci nie mają wartości, natomiast odpady które nie powinny trafić na wysypisko,  są źródłem energii i pieniędzy.
Produkty zużyte i wszystkie odpady produkcyjne które nadają się do ponownego przerobu to surowce wtórne,które z powodzeniem zastępują  surowce naturalne.
Odpady organiczne (bioodpady) stanowią znaczną część tego co wyrzucamy na śmietnik po segregacji,
  najlepiej jest wyrzucić na kompostownik.

Segregacja śmieci umożliwia skierowanie części utylizacji a części do ponownego wykorzystania. Dzięki segregacji możliwe jest oszczędzanie miejsca na składowanie  odpadów, przetwarzaniem wielu z nich na nowe materiały, ograniczenie zużycia energii, ograniczenia emisji zanieczyszczeń do atmosfery, ograniczenie ilości odpadów i ścieków.
Segregacja śmieci wymaga dużej staranności.
Segregowanie, kompostowanie, ponowne wykorzystanie  produktów sprawi, że góry śmieci nie będą zwiększać się w tak szybkim tempie.

Magia lasu.

Lasy, dżungle, puszcze, wiecznie zielone lasy deszczowe
i  święte gaje to cudowne twory natury.
Lasy to źródło bajek i mitów, które się w nich narodziły.
 To miejsca schronień zwierząt, ich życia, pokarmu i  rozmnażania.
To miejsce spacerów, odpoczynku od szumu i zgiełku  hałaśliwego miasta.
To piękno i majestat drzew, runa leśnego, podszycia,  to różnorodność gatunków roślin i zwierząt, to miejsce zbioru grzybów, poziomek i jagód,  różnorodność terenu, barw i dźwięków, zróżnicowana urokliwość o każdej porze roku.
Miejsca bajeczne i magiczne z majestatycznie rosnącymi drzewami,
 kolorowe, kwieciste polany,szemrzący strumyk i śpiewające ptaki.
 Tu słońce przebłyskuje między gałęziami,  przy odrobinie szczęścia w oddali możemy zobaczyć  mieszkańców lasu.

Na obrzeżu lasu rośnie jabłoń, dalej w głębi  następna i jeszcze jedna.  Ktoś może z myślą o przyszłym pokoleniu zasadził te drzewka.

 Niech  ta jabłoń będzie  przesłaniem dla nas.

Dbajmy o  czystość i dobry stan lasów,
by te niepowtarzalne walory służyły przyszłym pokoleniom.

Ogródek wrzosowy.

Dobrym miejscem do założenia ogródka wrzosowego są przydomowe ogrody o ubogiej, kwaśnej, lekkiej i piaszczystej glebie, na której nie będą dobrze rosły inne rośliny ozdobne.
Wrzosy nie są roślinami wymagającymi, lubią stanowisko słoneczne, raczej suche i osłonięte od wiatru, nie lubią częstego podlewania ale też ze względu na płytki system korzeniowy są wrażliwe na przesuszanie.
 W ogródku wrzosowym  gleby się nie wapnuje i nie nawozi, jedynie wzbogaca się próchnicą przez dodatek ziemi wrzosowej, czystego torfu i ściółki leśnej.
Forma ogródka wrzosowego powinna przypominać naturalne wrzosowisko z rozległymi powierzchniami wrzosów z krzewami żarnowca, karłowatych form jałowca, niskimi sosnami , brzozami .  Poleca się tu wrzosy ( kwitną jesienią),wrzośce ( kwitną wiosną), lawendę wąskolistną, oraz borówkę czarną, brusznicę i dziką różę. Możemy tu posadzić macierzankę,rojnik, rozchodniki dziewannę, goździki kropkowane, żurawkę,  i inne rośliny o podobnych wymaganiach.

Krzewinki sadzimy w odległości  ok.20 - 30cm od siebie a ziemię ściółkujemy warstwą kory sosnowej, zapobiega ta wysuszaniu gleby,przemarznięciu bryły korzeniowej, rośnięciu  chwastów a oprócz tego kora zakwasza glebę .  Zimą, wrzosy zwłaszcza młode roślinki powinniśmy zabezpieczyć przed mrozami,  najlepiej uchronią je gałązki roślin iglastych lub włóknina, nie należy przykrywać folią , liśćmi i słomą.
Ważnym zabiegiem pielęgnacyjnym jest  cięcie, które zapewni obfitość kwiatów w następnych roku. Zabieg ten należy wykonać  po przekwitnięciu wrzosów i wrzośca, ale z cięciem wrzosów dobrze jest wstrzymać się do wiosny, gdyż nie przycięte pędy będą skutecznie chroniły  korzenie przed mrozem.

Jeżeli chcemy założyć wrzosowisko w ogrodzie gdzie ziemia nie ma odpowiedniego podłoża, to powinniśmy z miejsca na to przeznaczonego usunąć część ziemi na głębokość ok.15 cm a w to miejsce nawieść torfu, połączonego z piachem i ściółką leśną. Dobrze jest odgrodzić granicę, by ziemia nie przemieszczała się.

Łącząc i dobierając  różne odmiany wrzosów i wrzośców ( różnorodność barw kwiatów i liści ) możemy tworzyć kolorowe i wesołe aranżacje w ogródkach, skrzyniach lub doniczkach, kwitnące od wiosny do późnej jesieni.

Ciekawostka:
Jeżeli  chcemy by brzózka nie rosła duża , przed posadzeniem w dołek wkładamy kawałek blachy.