Ogródek skalny

 Alpinarium - naturalny ogródek skalny jest  marzeniem wielu osób,
 ale wymaga znacznej powierzchni.
W małych ogródkach przydomowych często zakłada się rabatę skalną lub obsadza się  roślinami skalnymi tarasy, murki lub schody.
Najprostszym rozwiązaniem jest rabata skalna: płaska lub wzniesiona. Odgradzana jest od pozostałej części ogrodu nieregularnymi płotkami, kamieniami lub głazami. Rośliny rozmieszcza się w swobodnych grupach dobierając gatunki wymagające podobnego stanowiska.
Rośliny mogą rosnąć w kępach lub pojedyńczo.
Większość roślin skalnych lubi słońce, niektóre roślinki mogą rosnąć zarówno w słońcu jak i półcieniu.
 W miejscu słonecznym sadzimy rojniki, rozchodniki, floksy skrzydlate, dzwonki, macierzankę, krokusy, skalnicę, cebulice, goździki .
W miejscu zaciemnionym sadzimy niskie rośliny ciepłolubne: pierwiosnki, fiołki, śnieżyce, sasanki, przebiśniegi, goryczki, cebulice.
 Na rabatach skalnych dobrze prezentują się krzewy karłowate lubiące półcień: jałowiec płożący, irga pozioma, berberys, pigwowiec, kosodrzewina, niskie odmiany sosny i świerków.
Murki i schody z naturalnych kamieni  możemy obsadzić niskimi roślinami okrywowymi jak : rogownica, rozchodnik, rojnik, skalnica, dzwonek, zawciąg, lub trawą np. kostrzewą lub drżączką.
Na skalniaku możemy posadzić kępki ziół: tymianek, lawenda, macierzanka.
Zakątki zaciszne i pół cieniste  możemy obsadzić barwinkiem, możemy wybrać barwinek większy, który ma  większe i bardziej reprezentacyjne liście i kwiaty.

Migracja płazów.

Wczesną wiosną tysiące płazów rozpoczyna wędrówkę której celem jest przedłużenie populacji.
Żaby, ropuchy, traszki szukają dogodnych miejsc do rozrodu.
Najlepsze miejsca do godów to spokojne, łatwo nagrzewające się  małe zbiorniki wodne.
By populacja mogła przetrwać, potrzebne są olbrzymie ilości kijanek. Dlatego też płazy szukają odpowiednich miejsc na złożenie skrzeku.
Podczas tych wędrówek wiele płazów ginie.
 Na ich drodze życia i rozrodu często znajdują się arterie komunikacyjne, ograniczające ich  swobodną migrację.
To właśnie ruch samochodowy stanowi  pierwszą śmiertelną pułapkę dla migrujących płazów i powoduje śmierć wielu małych i powolnych zwierząt. Płazy nie znają przepisów drogowych. Traszka zwyczajna potrzebuje ok.1 godz. by przejść szosę, ile w tym czasie znajdzie się samochodów na jej drodze.
Dlatego, by zagwarantować im bezpieczną migracje  w miejscach ich wędrówek potrzebne są tablice ostrzegawcze, ekologiczne przejścia, tunele. W takich miejscach zakłada się siatki i umieszcza w ziemi pojemniki do których wpadają płazy, z których są wybierane i przenoszone na drugą stronę szosy.
Drogowcy powinni zamontować stałe zapory, przejścia pod szosą, tunele i przepusty.
Ponieważ płazy przebywają zazwyczaj w środowisku lądowym a rozradzają się w środowisku wodnym, należy pamiętać, że za kilka tygodni zechcą pokonać drogę w powrotna stronę.
Następna śmiertelną pułapką są  wybetonowane zbiorniki wodne, a zwłaszcza ich strome brzegi.  Strome brzegi stanowią przeszkodę nie do pokonania. Dlatego tak ważne jest nie betonowanie stawów a obsadzanie ich roślinnością.
Miejsca gdzie wylęgają się płazy, małe zbiorniki wodne,  uważane często za nieużytki, są  po prostu zasypywane.
Potrzebna jest dobra wola i chęć, by pomóc w przetrwaniu i uniknięciu śmiertelności niektórych gatunków.
Zakładając w ogródku oczko wodne możemy choć w małym stopniu pomóc płazom.

Wyroby azbestowe.

 Azbest zaliczany jest do dziesięciu najgroźniejszych zanieczyszczeń Ziemi.

Wyroby zawierające azbest to eternit, płytki azbestowo-cementowe, izolacje, części instalacji elektrycznych i ciepłowniczych, płyty cementowe, ścianki ogniotrwałe.
Azbest  jest groźny dla zdrowia i życia ludzi.
Może wywołać choroby układu  oddechowego, nowotwory złośliwe i inne groźne zmiany w płucach.
Im więcej włókien azbestowych w powietrzu tym większe jest ryzyko zachorowania.

 W wyniku produkcji, obróbki, korozji, erozji i uszkodzeń mechanicznych wyrobów z azbestu, niewidoczne gołym okiem włókna azbestu przedostają się do powietrza, a następnie podczas wdychania  w postaci mikroskopijnych "igiełek" wbijają się w śluzówkę dróg oddechowych, a nawet mogą dostawać się do pęcherzyków płucnych.  I tu kumulują się w płucach i pozostają na całe życie, a objawy mogą pojawić się po latach nawet  po 20 -30 .
  Bezmyślność, brak wiedzy na temat szkodliwości  azbestu, sprawia, że często połamany i pokruszony eternit służy do utwardzania dróg i placów przed domem.
 Nierzadko niepotrzebny, uszkodzony eternit jest  wywożony na dzikie wysypiska, często do lasu,
 Deszcz wymywa spoiwo cementowe, odsłania włókna azbestu, które rozszczepiają się i odrywają się, spływając do gruntu lub przedostają się do powietrza.

Demontaż eternitu.

Wyroby zawierające azbest powinny być usunięte do 2030 roku.
Nie wolno samemu usuwać wyrobów zawierających azbest, .
Usuwaniem, transportem i składowaniem tych wyrobów zajmują się wyspecjalizowane firmy, posiadające odpowiednie uprawnienia i zajmujące się jego utylizacją.
 Nie wolno ponownie używać odpadów azbestowych.

 By zminimalizować emisję włókien azbestowych do otoczenia, przy usuwaniu azbestu powinny być przestrzegane następujące zasady:
- strefa prac powinna być odgrodzona i oznaczona żółtą tablicą : Uwaga azbest!
- wyroby powinno usuwać się a mokro
 - nie można stosować narzędzi na wysokoobrotowych ( wiertarek, szlifierek)
- nie kruszyć, nie łamać odpadów
- nie rzucać ich z wysokości
- odpady transportować w szczelnych (folia) i oznakowanych opakowaniach
-  odpady składować na legalnych  składowiskach

Poinsecja - gwiazda betlejemska.

Niektóre domowe rośliny w grudniu i styczniu obsypują się pękami kwiatów, przystrajając mieszkanie, nadając mu odświętny wygląd.
Jednym z nich jest gwiazda betlejemska

.

 Zadbajmy o nią właściwie, by zachwycać się jej urodą jak najdłużej.

Poinsecja, wilczomlecz nadobny nazywana  gwiazdą betlejemska to delikatna roślina, bardzo lubi światło i ciepło.
Do prawidłowego rozwoju potrzebuje temperatury 18-21 stopni, w wyższej temperaturze roślina może żółknąć i tracić liście.
Również nawet krótkotrwały spadek temperatury poniżej 12 stopni , źle wpływa na roślinę, powoduje utratę liści .
Roślina nie lubi przeciągów, dlatego nie możemy jej narażać na podmuchy zimnego powietrza.
Kupując poinsecję kierujmy się wyglądem ogólnym rośliny, zwróćmy uwagę czy ma zdrowe liście i kwiaty.
Rośliny należy  najlepiej kupować  u producenta, w dobrym sklepie ogrodniczym lub w kwiaciarni.
Nie kupujmy gwiazdy na straganach i kioskach ulicznych, gdyż mogą być one przechłodzone.
W czasie transportu należy zadbać by rośliny nie wychłodzić, dobrze jest okryć ją papierem. Należy  jednak zwracać uwagę na jej kruche łodygi i liście.
 Decydując się na postawienie jej na parapecie, zwróćmy uwagę by nie dotykała zimnego okna, ponieważ grozi jej to wychłodzeniem. roślina może zgubić wtedy swoje wybarwione czerwone liście.

 W czasie kwitnienia ( okres zimowy ) wymaga stale wilgotnej gleby, ale nie toleruje zbyt mokrego podłoża. Najlepiej podlewać ją od dołu w podstawkę, odczekać by się napiła i usunąć  pozostałą wodę.
 Poinsecji nie wolno przesuszać, gdyż źle wpływa to na jej kondycję.

Po przekwitnięciu należy roślinę przyciąć i pozwolić roślinie odpocząć, ograniczając podlewanie.
Latem wznawiamy regularne  podlewanie i nawożenie.  We wrześniu i październiku zaciemniamy roślinę na 12-14 godzin, dość obficie podlewamy ( należy uważać by nie dopuścić do gnicia korzenia).
   Roślinka odwdzięczy się nam pięknie wybarwionymi kwiatami.

Uwaga:
Soki poinsecji są trujące, dlatego prace pielęgnacyjne, zwłaszcza przycinanie wykonujemy w rękawicach.

Krety

 Krety żyją i żerują pod ziemią, ale kopczyki  krecie są widoczne na powierzchni.  Kret kopie korytarze pod ziemią by wpadały do niego organizmy stanowiące jego pokarm. Są to pożyteczne dżdżownice, żarłoczne pędraki, ślimaki, inne owady i małe gryzonie. Kret w ciągu jednego dnia potrafi zjeść tyle ile wynosi jego waga.By zaspokoić swój apetyt musi wykonać olbrzymią pracę. W ciągu godziny potrafi wydrążyć w ziemi korytarz o długości kilkunastu metrów.
Kret nie może żyć bez kopania . Jest aktywny już o świcie. Ryje niestrudzenie codziennie, o każdej porze roku, nawet zimą.  Kopie korytarze gdy jest zimno i dżdżysto, ciepło lub mokro, w dzień słoneczny i pochmurny, nawet wtedy kiedy ziemię skuje mróz.
Największą aktywność wykazuje w grudniu i styczniu oraz w maju i czerwcu.

  Krety objęte są ochroną gatunkową, z wyłączeniem lotnisk, szkółek leśnych i zamkniętych ogrodów. Na innych terenach tępienie kretów jest zabronione.
 Na działce i w ogrodzie możemy "walczyć" z kretem w sposób bezkrwawy, .humanitarny tzn. przepędzając go nieprzyjemnymi dla niego zapachami, odgłosami i odstraszaczami.
Kret nie widzi ale  ma doskonały słuch, każdy dźwięk odbiera jako ostrzeżenie i zagrożenie.
Zazwyczaj oddala się od niepokojących go dźwięków, dopóki  do nich nie przywyknie.
Dlatego ludzie wykorzystuję i straszą kreta wieszając plastikowe butelki, puszki lub wiatraczki.
Krety oswajają się z tymi dźwiękami i wtedy trzeba szukać nowych sposobów.
Próbujemy odpędzać je dźwiękami lub zapachem.
Krety nie lubią zapachu  aksamitki, bazylii, czosnku,  dlatego należy posadzić te rośliny na działce.
Gałązki czarnego  czarnego bzu( najlepiej z kwiatem) i żywotnika działają odstraszająco na te zwierzątka.
Szmatki nasączone starym olejem np. po smażeniu pączków lub frytek albo wywarem z czosnku lub czarnego bzu włożone w korytarze odgonią krety zapachem.
Podobnie działa nadpalone pierze włożone do kopczyków.
Dobrze spisują się odstraszacze akustyczne na bakterie  które emitują do podziemnych korytarzy sygnały o różnych częstotliwościach .
 Położenie siatki na działce i przykrycie jej 10cm warstwą ziemi, przegoni krety i uchroni nasz trawnik prze kopcami.

 Mimo" kreciej roboty" jaką wykonują,  krety są stworzeniami pożytecznymi i miłymi, może warto przyzwyczaić się do nich a nawet je polubić.

Choroby i szkodniki roślin na działce.

Jesienią zbieramy, wykopujemy i zrywamy plony. Jest to dobra sposobność, by sprawdzić czy i z jakimi szkodnikami i chorobami ma do czynienia nasza roślinność na działce. Dlatego też wykopując i zbierając rośliny należy je dokładnie obejrzeć czy przypadkiem nasze rośliny nie posiadają oznak chorób lub nie są zaatakowane przez szkodniki.
Jeżeli korzenie marchwi są zdeformowane, zwyrodniałe, posiadają palczaste rozgałęzienia i na korzeniu  zauważymy małe narośla zwane galasami, oznacza to obecność guzaka północnego.Zaatakowane korzenie tracą zdolność przesyłania substancji spożywczych w górę do łodyg i liści, wskutek czego roślina ginie.
By zapobiec dalszemu rozwojowi guzaka należy zaprzestać uprawy w marchwi, pietruszki i innych roślin będących jego żywicielami w tym samym miejscu.Na stanowisku które nawiedził ten szkodnik należy posadzić rośliny kapustne, lub kukurydzę a guzak zinie śmiercią głodową, ponieważ tych roślin nie strawi.

Połyśnica marchwianka : korzenie marchwi mają brązowe korytarze,wypełnione rdzawym płynem, czasami w środku  korzenia można zauważyć żyjące larwy.  Rozwojowi tego szkodnika sprzyja zbyt gęsty siew.
Zwalczanie polega na przestrzeganiu płodozmianu, przerywaniu warzyw,  sianiu marchwi  na przemian z cebulą. Opryski naturalne: czosnkiem i pokrzywą zapobiegną rozwojowi szkodnika.
 Uprawa na przemian marchwi z cebulą uchroni także cebulę przed śmietką cebulanką.

 Jeżeli na korzeniu z kapusty zauważymy palczaste wyrostki , a korzenie są zniekształcone i nabrzmiałe, będzie to oznaka obecności grzyba wywołującego chorobę o nazwie kiła kapuścianka.
Zarażone rośliny należy usunąć (zarażonych roślin nie wolno kompostować) , działkę  zwapnować.
 W miejscu gdzie wystąpiła choroba zaprzestać przez 4 lata uprawy roślin kapustnych.
Ryzyko porażenia tą chorobą zmniejsza uprawa współrzędna z sałatą, nagietkiem i aksamitką.

Miniarka porówka : larwy żerują wewnątrz liści  pora, wgryzając się w kręte korytarze ( zwane minami).
Porażone liście zamierają a rośliny przestają rosnąć.
Chore rośliny opryskujemy preparatem z czosnku połączonym z łyżką oliwy i łyżką dobrego płynu do naczyń ( po kilku dniach powtarzamy zabieg) i systematycznie usuwamy zarażone liście.

Stworzenie roślinom jak najlepszych warunków rozwoju zapobiegnie rozwojowi wielu chorób i występowaniu szkodników.
W amatorskiej uprawie działki zalecam stosowanie ekologicznych metod ochrony roślin.
 Odpowiednie nawożenie, płodozmian, unikanie zbytniego zagęszczenia, aleopatia roślin , opryski naturalne, pomoże nam w utrzymaniu dobrej kondycji roślin i dostarczy nam zdrowych i dorodnych warzyw i owoców.

Papieros a ekologia.

 Palenie tytoniu  testem na ekologiczną postawę.

 Myśląc o czystym powietrzu rzadko myślimy o palaczach i wpływie dymu tytoniowego
na środowisko w którym żyje osoba paląca.
 Za zanieczyszczenie powietrza obarczamy przede wszystkim przemysł i samochody.
Ale palacze również zatruwają powietrze, którym oddycha niepaląca  większość.
W najczystszych regionach o krystalicznym powietrzu ludzie mogą  ulegać zatruciu dymem z papierosów.
Niewinnie wyglądający dymek z papierosa, fajki czy cygara ma silne właściwości toksyczne.
Najbardziej szkodliwy jest dym z papierosa, ponieważ trucizna z dymu jest  absorbowana przez płuca.
Szkodliwe działanie dymu z papierosa związane jest z właściwościami nikotyny, jak i z  działaniem toksycznym produktów suchej destylacji wytworzonych podczas spalania tytoniu i bibułki.
 Nikotynizm- nałóg palenia  jest najbardziej rozpowszechnionym rodzajem toksykomanii. Nikotyna bardzo szybko  przenika do organizmu człowieka przez  błony śluzowe układu oddechowego i pokarmowego, w mniejszym stopniu przez skórę.
Dym z papierosa zawiera nikotyną, rakotwórcze związki policykliczne,  takie jak: benzopiren, radioaktywne izotopy, tlenki węgla i azotu, kadm ( najbardziej toksyczny metal rakotwórczy),  metanol ( który uszkadza nerw wzrokowy).

 Nikotyna w małych ilościach pobudza system nerwowy, ale  większe dawki  porażają ośrodek oddechowy, zwiększają  ślinotok, powodują nudności i biegunkę.

Zawartość substancji toksycznych  w polskich papierosach jest 2-3 krotnie wyższa niż w papierosach pochodzących z innych krajów europejskich i przekracza tamtejsze  norny.
Statystyczny palacz  codziennie dostarcza ok.50 mg nikotyny do swojego organizmu.
Przy stałym paleniu organizm przyzwyczaja się do nikotyny i może tolerować dawki 3-4 krotnie przewyższające dawkę śmiertelną. Oznak zatrucia nikotynowego palacz może nie kojarzyć z paleniem, często są to choroby układu oddechowego, nadciśnienie, miażdżyca, ogólne wyczerpanie organizmu, spadek kondycji.
Palenie papierosów powoduje wzrost zachorowań na raka płuc, raka wargi i języka oraz marskość wątroby.
 Palenie tytoniu to także stałe, systematyczne  szkodzenie swojemu zdrowiu.
 Skutki palenia papierosów są szkodliwe zarówno dla samych palaczy jak i dla osób przebywających w otoczeniu.
  Badania wprowadzone w Laboratorium Genetyki Człowieka w Brukseli wskazują, że dzieci palaczy częściej mają wady wrodzone i częściej umierają jako noworodki. Palenie tytoniu może być przyczyną poronień , przedwczesnego porodu lub urodzenia  martwego dziecka.

Osoby przebywające w tym samym pomieszczeniu co palacze "zmuszani "są do wdychania dymu.
Bierne palenie może być przyczyną wielu zachorowań na nowotwory a także przyczyną wielu zgonów.
Dym papierosowy z tzw. strumienia bocznego zawiera wyższą koncentrację składników toksycznych i rakotwórczych niż strumień główny wdychany przez palacza.
 Wyniki badań wykazują, że wdychanie  dymu papierosowego  przez osobę niepalącą  przez 8-10 godz. w ciągu dnia, odpowiada wypaleniu kilku papierosów.

 Nikotyna ze względu na swe właściwości toksyczne stosowana jest jako środek owado- i grzybobójczy, stąd zdarzają się zatrucia nikotynowe wśród niepalących ogrodników.

Uzależnienie od papierosów jest trudne do pokonania.
Rzucanie papierosów to stopniowy proces a nie pojedynczy krok
Wiele osób decyduje się rzucić palenie z przyczyn zdrowotnych lub ekonomicznych.
Zerwanie z nałogiem to trudny wyczyn dla palacza, dlatego ważne jest nastawienie otoczenia
i ciepłe wsparcie dla osoby walczącej z nałogiem.
 Problem palenia może być świetnym testem na postawę ekologiczną.
Ukazuje  odpowiedzialność za własne postępowanie wobec innych ludzi i środowiska.
 Zrozumienie na czym polega uzależnienie od palenia papierosów i przezwyciężenie go to wielki krok w kierunku , by móc cieszyć się życiem wolnym od dymu papierosowego.